به گزارش تحریریه، «فرانسیس فوکویاما» نظریه‌پرداز آمریکایی در نقد اظهارات «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا در آتن درباره ریشه‌های تمدن غرب، هشدار داد که میل به برتری و کسب احترام، اگر مهار نشود، می‌تواند به سلطه‌جویی و استبداد منجر شود.

وی در سخنرانی خود در آتن، «تیموس» را نیروی محرک تمدن غرب توصیف کرده بود؛ مفهومی در فلسفه یونان باستان که با غرور، شجاعت، شور و اشتیاق و میل به کسب احترام و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن ارتباط دارد.

فوکویاما با تأکید بر اهمیت این مفهوم، گفت که روبیو درک ناقصی از آن دارد و به جنبه خطرناک تیموس توجه نمی‌کند.

او میان دو شکل از این میل تمایز قائل شده و گفته «ایزوتیمیا»، یعنی خواست برخورداری از احترام و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن برابر با دیگران و «مگالوتیمیا»، یعنی میل به برتری و برخورداری از جایگاهی بالاتر از دیگران.

فوکویاما گفته ایزوتیمیا در بنیان دموکراسی‌های مدرن و اصل برابری انسان‌ها قرار دارد، در حالی که مگالوتیمیا می‌تواند هم منشأ دستاوردهای بزرگ در هنر، اقتصاد و سیاست باشد و هم به استبداد و جنایت منجر شود.

او تأکید کرد که جوامع موفق به افراد خطرپذیر، نوآور و شجاع نیاز دارند، اما باید این انگیزه‌ها را در مسیری هدایت کنند که به سود کل جامعه باشد.

فوکویاما، ترامپ را نمونه‌ای از «مگالوتیمیای مهارنشده» می‌داند و می‌گوید رئیس‌جمهور آمریکا به ثروت قانع نبود و در پی کسب قدرت سیاسی نیز برآمده است، مسیری که آمریکا را به سمت وضعیتی اقتدارگرایانه سوق داده است.

او همچنین به علاقه ترامپ به حاکمان قدرتمندی چون چنگیزخان، ناپلئون، مائو و استالین اشاره می‌کند و می‌گوید ترامپ میان ویژگی‌های شایسته تحسین و ویژگی‌های منفی تمایزی قائل نیست.

فوکویاما می‌گوید روبیو برای جلب رضایت ترامپ به تحریف واقعیت روی آورده است؛ زمانی‌که وزیر امور خارجه آمریکا از اتحاد آمریکا و اروپا بر پایه ارزش‌های مشترک سخن می‌گوید، اما به تحسین رهبران اقتدارگرا از سوی ترامپ اشاره‌ای نمی‌کند.

او همچنین تناقض میان ستایش دستاوردهای علمی غرب از سوی روبیو و کاهش بودجه پژوهش‌های علمی در دولت آمریکا را یادآور می‌شود.

فوکویاما گفته افراط در میل به برتری می‌تواند به تصمیم‌هایی فاجعه‌بار منجر شود، همان‌گونه که جاه‌طلبی بیش از حد آلکیبیادس و آتنی‌ها به لشکرکشی ناموفق به سیسیل و آغاز شکست آتن در جنگ پلوپونزی انجامید.

او تأکید کرد که اصل بنیادین سیاست آمریکا، دست‌کم در سنت تاریخی آن، برابری انسان‌هاست، نه ستایش قدرت و عظمت افراد.

منبع: کانال روایت جهان

پایان/